(Rijedak video zapis u kojem se u nekoliko navrata pojavljuje legendarna partizanka) Heroine Drugog svjetskog rata: Stana Tomašević

8

Kao prva žena ambasador iz Jugoslavije, Stana Tomašević je poslije Drugog svjetskog rata odigrala važnu ulogu u jačanju veza između Jugoslavije i Norveške. Leci s njenim likom dijeljeni su širom Evrope!

Резултат слика за stana tomaševic

Stana je rođena 1920. godine u Baru u Crnoj Gori. Učila je da postane učiteljica ali su je životne okolnosti odvele u drugom pravcu. Ubrzo nakon diplomiranja, Kraljevina Italija je okupirala Crnu Goru 1941. godine što je obilježilo početak Drugog svjetskog rata.
Резултат слика за stana tomaševic
Kao neko ko je vjerovao u komunističke ideale, Stana se priključuje Partizanima i postaje prva žena komesar u Jugoslaviji. Tokom rata je dva puta ranjena i više puta odlikovana, a kraj rata je dočekala uz čin pukovnika. Njen bataljon je igrao važnu ulogu u odbrani Drvara u maju 1944. godine kada su njemačke snage pokušale da uhvate partizanskog vođu Josipa Broza Tita.

Tokom boravka u Drvaru, britanski vojni fotograf Džon Talbot ju je slikao i te fotografije su se našle na lecima koji su distribuirani širom Evrope kako bi podstakli otpor pred okupatorima.

Poslije rata je diplomirala na Filozofskom fakultetu u Beogradu i zatim obavljala niz zvaničnih funkcija u državi – od poslanika u Saveznoj skupštini i predsjednice Odbora Vijeća naroda za spoljnu politiku do pomoćnika saveznog sekretara za rad. 1963. godine Tito se pojavio u njenoj kancelariji i rekao:

“Znaš šta, Stano, Norveška je naš veliki prijatelj. Pokazalo se to za vreme rata kad su njihovi pomogli naše ljude da prežive nemačke logore, hladnoću i glad, tamo, na samom severu. Kad budem otišao u posetu, želio bih da me, kao naš ambasador u toj zemlji, dočekaš – ti. Bila si prva žena komesar u ratu, zašto ne bi mogla da budeš i prva žena ambasador u miru. Mislim da bi to Norvežani pozdravili”.

Stana Tomašević (krajnje desno)

Kada je stigla u Oslo, u lokalnim novinama se pojavio članak pod naslovom: “Dobro došli u Norvešku po drugi put”, koji je podsjetio  na letke iz 1944. godine.

Stana je tokom boravka u Norveškoj upoznala svog budućeg muža, norveškg reditelja Evgenija Arnesena koji je umro 1969. godine. Stana je takodje bila glavna osoba u kampanji za imenovanje Tita za Nobelovu nagradu za mir 1973. godine.

Od 1974. do 1978. bila je jugoslovenska ambasadorka u Kopenhagenu. Umrla je od raka 1983. godine, ubrzo nakon penzionisanja sa pozicije predsednika Saveznog veća jugoslovenskog parlamenta, što je opet najviša pozicija u zemlji na kojoj je u tom trenutku bila žena. Muzej u Baru i danas čuva uspomenu na nju.

Резултат слика за stana tomaševic i tito

Rijedak video zapis u kojem se u nekoliko navrata pojavljuje legendarna Stana Tomašević

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
FacebookTwitterGoogle+WhatsAppOutlook.com